HomeOndernemenStaan mannen en vrouwen op gelijke voet op de Belgische arbeidsmarkt?

Staan mannen en vrouwen op gelijke voet op de Belgische arbeidsmarkt?

De strijd voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen op de arbeidsmarkt heeft in de voorbije decennia al heel wat vooruitgang, maar is nu, meer dan ooit tevoren, een brandend actueel onderwerp. Loonverschillen, de verticale segregatie of het evenwicht tussen carrière en privéleven, hoe ver staat België daarin?

De loonkloof: een onvermijdelijke realiteit

Vanuit welke hoek we het ook bekijken, mannen en vrouwen zijn nog steeds niet gelijk op de arbeidsmarkt in België. Hoewel de loonkloof in de voorbije jaren minder breed is geworden, schat het Instituut voor de gelijkheid van mannen en vrouwen (IGVM), een federale instelling die opgericht werd in 2002, dat een vrouw nog gemiddeld 8% minder per uur verdient dan een man, tegenover 19% aan het einde van de jaren negentig. Als we het jaarsalaris bekijken, loopt dat verschil op tot 21%. Dit kan gedeeltelijk verklaard worden door een ongelijke verdeling van de werktijd (deeltijds werk, vakanties enz.), maar een groot deel blijft ook onverklaard. Een analyse van het Belgisch Observatorium maatschappelijke ongelijkheid uit 2015 wees uit dat vrouwen gemiddeld € 1600 netto per maand verdienen, tegenover € 2200 voor hun mannelijke tegenhangers. Uit deze cijfers kunnen we alleen maar afleiden dat de loonkloof nog lang niet gedicht is …

Ver achterop bij de Scandinavische voorbeeldlanden

Dat België verre van de beste leerling van de klas is, werd recent nog onderstreept door de jaarlijkse ‘Global Gender Gap Index’ van het World Economic Forum (WEF), dat rekening houdt met vier grote pijlers: gezondheid, onderwijs, politiek en werkgelegenheid. “Ons land is naar de 31ste plaats op algemeen vlak gezakt, en naar de 46ste plaats voor het economische luik", legt Isabella Lenarduzzi uit, oprichtster van JUMP, een vereniging die strijdt tegen de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op het werk. Op Europees niveau is het niet veel beter: België staat ongeveer in het midden van het klassement (12de op 20 landen), net voor onze Nederlandse buren, maar ver achter de Scandinavische landen, en zelfs achter Frankrijk, Duitsland en Spanje. “De oorzaak moet hoofdzakelijk gezocht worden bij de toegang tot leidinggevende functies (verticale segregatie) en de beroepenmix. We hebben ook een achterstand op het gebied van sensibilisering, opleiding en oriëntatie. Zo wordt er bijvoorbeeld maar weinig gedaan om meisjes aan te moedigen voor technische of wetenschappelijke beroepen te kiezen, of omgekeerd, jongens te stimuleren te kiezen voor zorgberoepen of het onderwijs."

Deeltijds: niet noodzakelijk een keuze

In de verklaring van deze grote loonverschillen speelt de verdeling van de werktijd een belangrijke rol (bijna 48% volgens de IGVM). In België is deeltijds werk vooral een vrouwenzaak: bijna 45% van de vrouwelijke arbeidskrachten werkt deeltijds, tegenover minder dan 10% van de mannelijke. "Men vergeet te vaak dat vrouwen twee derde van het onbetaald werk op hun schouders nemen", voegt Isabella Lenarduzzi nog toe. Volgens verschillende observatoren is deze ongelijkheid op de arbeidsmarkt, die een belangrijke rem zet op de carrièreontwikkeling, het gevolg van 'sociale keuzes', zoals het verlangen om de combinatie van het privéleven en het professionele leven leefbaar te houden. Maar toch volstaat deze realiteit nog altijd niet om de loonverschillen volledig te verklaren, waarschuwt het Belgisch Observatorium maatschappelijke ongelijkheid. Want zelfs bij gelijke werkduur (voltijds) verdienen mannen nog altijd meer dan vrouwen (gemiddeld € 400 meer) ...

Een glazen plafond, ja, maar vooral een kwestie van lekkende pijpen!

Zoals Isabelle Lenarduzzi benadrukt is het thema van de segregatie cruciaal. Met andere woorden: het feit dat beter betaalde sectoren en beroepen (horizontale segregatie) en directiefuncties (verticale segregatie) over het algemeen ingenomen worden door mannen. Zo vinden we slechts 34% vrouwen in kaderfuncties (managers). “Terwijl 60% van de afgestudeerden vrouwen zijn, komt slechts 10% terecht in de directiecomités van grote ondernemingen. Waar zitten al die jonge vrouwen dan? Het is niet zozeer een kwestie van een glazen plafond, het is een probleem van lekkende pijpen …”. En als vrouwen dan toch zo'n hoge functie bereiken, verdienen ze nog altijd minder dan mannelijke managers. Hetzelfde geldt voor de federale overheidsdiensten (11,6% van de algemeen directeurs zijn vrouwen) en de leden van de academische autoriteiten (23% vrouwen). Ook al heeft het McKinsey adviesbureau aan het licht gebracht dat er een positieve correlatie bestaat tussen de economische prestaties van een onderneming en de gendermix van het leidinggevend team.

De nodige middelen om de strijd verder te zetten

Volgens datzelfde Amerikaanse adviesbureau kan de strijd voor professionele gelijkheid enkel gewonnen worden als zowel de overheden als de ondernemingen de nodige inspanningen leveren. Ook de oprichtster van JUMP is het daarmee eens: “Die ongelijkheid kan opgeheven worden door bepaalde wetten uit te vaardigen, maar dat alleen is niet voldoende, er is ook een verandering in de bedrijfscultuur nodig. Bij rekruteringsprocessen, promoties e.d. moeten vrouwen gerespecteerd worden om hun specifieke eigenheid, zodat ze de kans krijgen hun eigen leiderschapsvaardigheden in de praktijk om te zetten. We kunnen niet blijven eisen dat vrouwen mannen worden ...” In België heeft de wet van 22 april 2012 alvast maatregelen ingevoerd op de verschillende niveaus van het collectief overleg (nationaal, per sector en per onderneming), om de loonkloof zichtbaarder te maken en die zo beter te kunnen bestrijden. “De quota's in de raden van bestuur, transparantie in de gegevens van ondernemingen, enzovoort. Al deze reglementaire maatregelen zijn noodzakelijk, maar wat er nu nog ontbreekt, is de nodige middelen om te controleren of die wetten wel degelijk worden toegepast, en om eventuele schendingen te kunnen bestraffen”, besluit Isabella Lenarduzzi.

 

Nieuwsbrief

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang tal van tips en informatie over sparen, lenen en beleggen.