HomeMijn geld beherenIk heb geen erfgenamen? Wie krijgt mijn vermogen?

Ik heb geen erfgenamen? Wie krijgt mijn vermogen?

Ik heb geen kinderen en mijn ouders leven niet meer. Hoe plan ik mijn erfenis als single? Kan ik mijn vermogen wegschenken aan een vriend of aan een goed doel? (Antoon, 68 jaar)

Er zijn wel leukere dingen om aan te denken dan aan uw erfenis. En toch is het nuttig om er nu al bij stil te staan. Een erfenis plannen als single lijkt misschien moeilijk, maar is toch noodzakelijk. Want als u niets doet, gaat uw geld misschien naar de staat. Wat u daaraan kunt doen? Lees hier hoe u uw opgebouwde vermogen een zinvolle bestemming geeft.

Single maar niet alleen

U bent ongehuwd en kinderloos, maar u hebt wel nog familie? Dan kunt u niet helemaal kiezen aan wie u uw vermogen nalaat. Onbeperkt schenken aan vrienden of goede doelen... dat kan niet. Want wist u dat er zoiets bestaat als het voorbehouden deel van de nalatenschap? Over dat stuk kunt u niet vrij beschikken. Omdat bepaalde erfgenamen er recht op hebben. Dat zijn de reservataire erfgenamen (kinderen, kleinkinderen, broers, zussen, ouders, …).

Zijn dat de mensen aan wie u het liefst uw vermogen nalaat? Perfect, uw erfenis gaat automatisch volledig naar hen, als u geen testament maakt. Uw ouders ontvangen elk een vierde. De andere helft wordt verdeeld over broers en zussen. Als uw ouders, broers en zussen al overleden zijn, gaat uw nalatenschap naar uw ooms, tantes en hun nakomelingen.

Wilt u toch wat overlaten aan een vriend of liefdadigheidsinstelling? Dat kan, als u een testament opmaakt. Dan krijgen uw broers, zussen en ouders nog altijd het wettelijk voorbehouden erfdeel. Maar met de rest doet u wat u wilt. Dat beschikbare deel kunt u nu via het testament verdelen. Zo doet u die goede vriend of dat goede doel toch nog een plezier.

En wat als ik geen familie meer heb?

Dan moet niemand nog een wettelijk deel van uw erfenis krijgen. Want u hebt geen reservataire erfgenamen meer.

Zonder testament is dan het wettelijk erfrecht van kracht. Dat wil zeggen dat uw nalatenschap naar de Belgische staat gaat. U denkt nu misschien: “Heel mijn leven belastingen betalen en ook na mijn overlijden mijn vermogen aan de staat geven? Nee, dank u!” Wel, in tegenstelling tot mensen met kinderen en familie, kunt u uw vermogen volledig nalaten aan wie u maar wilt. Hoe? Door een testament op te stellen. In dat testament bepaalt u wie de legaten zijn van uw nalatenschap. Een legaat is een bepaling om een bepaalde som na te laten aan iemand. Dat kan een vriend, vriendin, petekind of goed doel zijn. Dus wilt u vermijden dat uw bezittingen verloren gaan? Plan dan nu uw nalatenschap via een testament.

Maar opgelet… er schuilt een addertje onder het gras. U weet natuurlijk dat bij de verdeling van de erfenis de belastingen in het spel komen. Erfgenamen zoals vrienden, waar u geen familieband mee hebt, worden belast aan het ‘tarief vreemden’. Die successierechten lopen torenhoog op. Ze gaan van 30 tot 65 procent in Vlaanderen en van 20 tot 80% in Brussel en Wallonië. Zo verdwijnt in elk geval een aanzienlijk deel van uw vermogen. In dat geval is er wel één oplossing.

Schenk aan een erfgenaam én een goed doel

Goed om te weten als single zonder bloedverwanten: het duolegaat kan helpen. Bij een duolegaat schenkt u een deel aan een erfgenaam en een deel aan een goed doel, aan twee legaten dus. Het goede doel neemt alle successierechten op zich, ook die van uw erfgenaam. Maar het goede doel betaalt minder successierechten dan een ‘vreemde’ erfgenaam. Zo blijft er zowel voor de erfgenamen als voor het goede doel meer over. Dat wordt dus een echte win-winsituatie. Het bedrag dat naar de staat gaat is kleiner. En er blijft meer over om te verdelen. De organisatie krijgt een erfenis die ze anders niet zou krijgen. En uw erfgenaam betaalt minder successierechten.

Waar moet u op letten?

Wilt u ook aan liefdadigheid doen en ervoor zorgen dat uw erfgenaam een hoger bedrag ontvangt? Enkele tips:

  • Kies een instelling die vertrouwd is met die techniek.
  • Hou rekening met de successierechten (Vlaams, Brussels of Waals Gewest). Die worden niet bepaald door de vestigingsplaats van de instelling, maar door uw verblijfplaats.
  • De verhouding tussen het legaat aan het goede doel en de andere begunstigde moet zorgvuldig bepaald worden. De instelling moet een voldoende groot deel ontvangen, zodat er geen sprake kan zijn van fiscaal misbruik.

Laat u dus professioneel adviseren bij het opstellen van een duolegaat. Een notaris helpt u daar graag bij.

Stel uw vraagBekijk alle vragen